NRC Groene Panel: thermisch krimpfolie voor al uw problemen

Geen cent teveel

Mijn meest recente bijdrage voor het Groene Panel van NRC Handelsblad, een expertpanel van 14 leden. Elke vrijdag beantwoorden drie van deze leden een brandende vraag of dilemma van NRC-lezers op de Groen op Vrijdag-pagina’s in de krant.

Vrijdag 25 januari – toen het nog vroor dat het kraakte en de Elfstedentocht binnen handbereik leek- werd Vera Dalm van Milieu Centraal en mijzelf de volgende vraag voorgelegd.

Bij een Elfstedenkoorts horen temperaturen ver onder nul. Heeft het Groen Panel praktische tips om de energiekosten in de hand te houden?

Hieronder mijn Gouden Tip. Klik hier voor het volledige artikel met alle reacties.

Ga naar buiten 

In de tijd voor thermopakken propten Elfstedenschaatsers een krant onder hun trui. Misschien wat minder effectief, maar spotgoedkoop en je kwam er een heel eind mee.

Hetzelfde geldt voor het drukken van energiekosten, met een paar “oude krant”-maatregelen kun je een flinke hap uit je energierekening halen.

Stel je bibbert achter ramen met enkel glas. Die kun je allemaal door driedubbel glas vervangen en zo je warmtelekkage met een factor 10 terugbrengen, maar dat kost een klein fortuin.

Je kunt ook voor 3 euro per vierkante meter thermisch krimpfolie kopen. Knip het op maat, plak het met dubbelzijdig tape op de sponningen en zet de fohn erop. Elegant is anders, maar het is zeker beter dan niets.

Andere “oude krant”-maatregelen: opgerolde deken tegen de de deur, thermostaat op tijd lager, dikke trui; de lijst is eindeloos. En ga veel schaatsen: niets is beter voor lage energiekosten dan niet thuis zijn.”

Geïntrigeerd? Hier wat reviews en online bestelmogelijkheden voor thermisch folie. En kijk vooral ook even naar dit hilarische DIY-filmpje.

 

NRC Groene Panel: Volg het ‘model Amsterdam’

Deze mag je plukken, Eva

Mijn derde bijdrage voor het Groene Panel van NRC Handelsblad, een expertpanel van 14 leden. Elke vrijdag beantwoorden drie van deze leden een brandende vraag of dilemma van NRC-lezers op de Groen op Vrijdag-pagina’s in de krant.

Vrijdag 4 januari werd het nieuwe jaar afgetrapt met de vraag aan alle 14 panelleden hoe we de duurzame vaart er in tijden van bezuinigingen en economische crisis het beste in kunnen houden. Hieronder mijn reactie. Klik hier voor het volledige artikel met alle reacties.

Volg het ‘model Amsterdam’

Een perfect moment om de beuk in energiebesparing te gooien. Het fruit hangt nog altijd belachelijk laag ondanks de stappen die veel bedrijven, instellingen en particulieren al hebben gezet. Zonde natuurlijk. Zo blijft niet alleen geld liggen; het remt ook de markt voor slimme energiebesparende producten en diensten.

Bedrijven en instellingen moeten het uiteraard zelf doen. Maar de Gemeente Amsterdam laat zien dat een duw in de rug door de overheid soms wonderen kan verrichten bij de verzilvering van braakliggend potentieel.

Zo ligt het energieverbruik van Amsterdamse datacenters eenvijfde lager dan in de rest van Nederland. Het geheim van Amsterdam? Een assertieve toepassing van de bestaande Wet Milieubeheer door haar milieudienst. Sinds 2008 verplicht deze wet bedrijven om alle energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen.

CE Delft becijferde dit jaar dat landelijke invoering van het ‘model Amsterdam’ een besparing oplevert gelijk aan het energieverbruik van 85.000 huishoudens. En dat alleen al bij datacenters. Zo simpel kan bevordering van energie efficientie dus klaarblijkelijk zijn.

De huidige regering draagt energiebesparing en duurzame innovatie een warm hart toe. Een actieve verspreiding van het ‘model Amsterdam’ over sectoren en gemeenten dient beide.

NUzakelijk column: Don Quichotte in Noord-Holland

Welke kant voor Haarlem, Sancho?

Don Quichotte zou zich helemaal thuisvoelen in Noord-Holland. De provincie heeft de strijd tegen windmolens definitief in haar voordeel beslist. Maar waar bemoeit de provincie zich eigenlijk mee?

In september legde het provinciebestuur een handgranaat onder talloze windenergieprojecten in Noord-Holland. Op 17 december trokken de leden van de Provinciale Staten de pen eruit door in te stemmen met een verbod op nieuwe windmolens met uitzondering van Wieringermeer.

Dat roept een paar vragen op. Als eerste: wat hebben die arme mensen in Wieringermeer misdaan dat ze als enige in de provincie tegen die malende landschapvervuilers moeten aankijken? Ontduiken ze belasting? Is de gure polderwind waar Wieringermeerders dagelijks tegenin fietsen niet genoeg?

Bemoeizucht

Maar nog interessanter is de vraag: waar bemoeit de provincie Noord-Holland zich mee? De meerderheid in de Provinciale Staten voert gebrek aan draagvlak onder de bevolking aan als argument voor het verbod. Maar sinds wanneer weet de provincie het best wat er onder de bevolking leeft? Dat kun je beter aan gemeenten overlaten die met hun neus op de burger zitten.

Daarentegen voelt geen burger zich verbonden met Provinciale Staten. Het is een anonieme, technocratische bestuurslaag. De opkomst bij verkiezingen is steevast laag. Het stemgedrag van kiezers wordt bovendien grotendeels bepaald door de nationale politieke barometerstand en het feit dat leden van Provinciale Staten de Eerste Kamer kiezen.

Grote broek

Daarmee is niet gezegd dat provincies geen valide rol spelen als schakel tussen Rijk en gemeenten. Maar het levert zeker geen mandaat op om abrupt een streep te trekken door tientallen windenergieprojecten. Gemeenten hebben verstand van draagvlak. Het Rijk zorgt voor de grote lijnen. Daartussen is geen ruimte voor een al te grote broek voor de provincie.

Het valt dan ook te betwijfelen of het provinciale verbod juridisch standhoudt.Gemeente Amsterdam heeft al aangekondigd de proef op de som te nemen en een schadeclaim van 50 miljoen euro in te dienen voor lopende windinitiatieven in en rond Amsterdam die nu dreigen te stranden.

Onbetrouwbare overheid

Ook de GroenLinks-fractie liet de rechtmatigheid van het verbod toetsen. Het eindrapport van advocatenkantoor Vos is een lange opsomming van gebroken wetten en beginsels. Zo is het verbod niet alleen in strijd met nationale en Europese wetgeving, het staat ook haaks op het enthousiasme waarmee de provincie tot voor kort windprojecten aanwakkerde.

Alle kans dus dat de soep niet zo heet wordt gegeten als de provincie Noord-Holland hem opdient. Maar het zal minimaal veel tijd, geld en ergenis kosten om het verbod weer van tafel te krijgen. Don Quichotte kan dus even op vakantie.

Gepubliceerd op NUzakelijk op 21 december

NUzakelijk column: zinloos energiegeweld

Favoriet gereedschap op het Binnenhof

Wie dacht dat we af waren van de competitie tussen VVD en PVV wie het hardst kan roepen dat duurzaamheid geldverspillende waanzin is, heeft het mis. 

PvdA-VVD kabinet of niet, het armpjedrukken gaat door, bleek ruim twee weken geleden toen de VVD-tweede kamerfractie zich tegen verplichtstelling van energielabels voor woningen en kantoren keerde.

Een domme, obstructieve move van de VVD-fractie. Vinkt u even mee. Ten eerste is het pure parlementaire operette. Het verplichte label vloeit voort uit een Europese richtlijn, dus tegenstemmen levert misschien een fijne adrenaline-rush op, maar leidt slechts tot uitstel van executie. Een uitstel dat ook nog eens 90 miljoen euro per jaar aan boete kost.

Ten tweede biedt een goed ingeburgerd energielabel economische voordelen waar een partij als VVD zijn vingers bij af zou moeten likken.

Geen cent subsidie

Een verplicht label kost de overheid namelijk niets. Er hoeft geen cent subsidie bij, er hoeft geen handhavingsapparaat opgetuigd te worden. Het enige dat de overheid moet doen, is wettelijk verankeren dat een nieuw koop- of huurcontract zonder energielabel niet langs de notaris komt.

Misschien nog belangrijker, het kost ook pandeigenaren niets terwijl het ze wel geld kan opleveren. Bij de invoering van een verplicht label wordt vaak de indruk gewekt dat dit huis- of kantooreigenaren op kosten jaagt omdat ze nu opeens allerlei investeringen moeten doen.

Reutelende CV

Dat is onzin. Het label is verplicht, niet investeren in energie-efficiëntie. Heb je als pandeigenaar geen zin om verbeteringen aan te brengen? Prima, dan reutelen de antieke CV en de gasmeter verder en gaat het huis met energielabel F de verkoop of verhuur in.

Als je wel in energiebesparing investeert, is dat bovendien niet alleen een kostenpost, het levert ook geld op. Allereerst verlaag je uiteraard je energielasten. Maar er is ook toenemend wetenschappelijk bewijs dat zuinige woningen en kantoren bij verkoop of verhuur meer opleveren.

Zo wees onderzoek uit 2011 door de universiteiten vanMaastricht en Tilburg uit dat woningen met een zuinig energielabel gemiddeld voor 6000 euro, ofwel 3%, meer over de toonbank gaan dan vergelijkbare onzuinige huizen. Zuinige huizen staan bovendien nog eens gemiddeld een maand korter te koop.

Kantoren

In de kantorenmarkt is het niet anders. Commerciële huurders zijn bereid 6,5% meer huur te betalen als het gebouw een zuinig label heeft, blijkt uit onderzoek uit 2011 van Rotterdam School of Management en Universiteit Maastricht. Door een verplicht energielabel zal de waarde van energiebesparing alleen maar beter in de verkoop- en verhuurprijs tot uiting komen.

Wie kan daar tegen zijn? Niemand, behalve eigenaren die de hoge energiekosten van hun pand liever verdoezelen als zich een nieuwe koper of huurder meldt. En de VVD-fractie.

Geplubliceerd op NUzakelijk op 7 december

NRC Groene panel: Was kaltstellen van energielabel gemiste kans?

Energielabel F?

Mijn tweede bijdrage voor het Groene Panel van NRC Handelsblad, een expertpanel van 14 leden. Elke vrijdag beantwoorden drie van deze leden een brandende vraag of dilemma van NRC-lezers op de Groen op Vrijdag-pagina’s in de krant.

Afgelopen vrijdag was het sneuvelen van het wetsontwerp rond het verplicht stellen van een energielabel voor huizen en kantoren het onderwerp. De VVD-fractie stemde, tegen de zin  van de eigen bewindslieden in, tegen zo’n verplichtstelling. Verwaarloosbare actie  of een gemiste kans? Dat was de vraag aan Vera Dalm van Milieu Centraal, Robin Fransman van Holland Financial Centre en mijzelf.

Hieronder de reacties. Klik hier voor het origineel in het NRC.

Domme obstructie

Een domme obstructieve move van de VVD-fractie. Het verplichte energielabel vloeit voort uit een Europese richtlijn, dus tegenstemmen is slechts uitstel van executie – dat ook nog 90 miljoen euro per jaar aan boete kost. Een goed ingeburgerd energielabel biedt economische voordelen waar een partij als de VVD juist zijn vingers bij af zou moeten likken. Ten eerste kost het de overheid niets. Er hoeft geen cent subsidie bij; het enige dat de overheid doet is handhaven. Ten tweede kost het huiseigenaren niets, terwijl het wel geld kan opleveren. Heb je geen zin om verbeteringen aan te brengen? Prima, dan reutelen de antieke CV en de gasmeter verder en gaat het huis met energielabel F de verkoop in.

Investeer je wel in energiebesparing dan verlaag je niet alleen je energiekosten, je verhoogt ook de verkoopwaarde van je woning. Zo wees eerder onderzoek van Rotterdam School of Management uit dat huizen met een zuinig energielabel nu al voor 3,5 procent tot 5 procent meer verkocht worden. Met een verplicht energielabel kan de waarde van energiebesparing alleen nog maar beter in de verkoopprijs tot uiting komen. Hoort u een huiseigenaar klagen?

Jacco Kroon is partner bij adviesbureau Green April.

Als koper altijd om vragen

Het energielabel is al járen verplicht. Er zit alleen geen sanctie op als je het niet hebt, dus vandaar dat niemand die verplichting echt voelt. Heel dom om er als koper niet om te vragen. U heeft er recht op; het geeft extra informatie over de kwaliteit van de woning. Bij een laag label heeft u veel hogere energiekosten en dat tikt rechtstreeks door in de maandlasten.

Waarom berekent u wel de hypotheeklasten per maand en niet de bijkomende vaste lasten zoals energie? En als u een woning met een laag label koopt, kunt u een aantal energie- besparende maatregelen meteen in uw hypotheek meefinancieren. Daar hebben banken zelfs speciale regelingen voor. En u investeert in een fijner huis, lagere energiekosten en een beter milieu. Een woning met een goed groen label is ook beter verkoopbaar. Daarom staat bijvoor- beeld in Frankrijk het energielabel prominent op de raamadvertenties van de makelaar. We lopen weer eens dik achter…

Vera Dalm is directeur van Milieu Centraal

Niet het meest effectief

Energiebesparing is inderdaad de meest rendabele manier van verduurzamen. Het energielabel is daarbij niet direct het meest effectieve instrument, zeker niet nu de huizenverkoop op een historisch laag niveau ligt. Effectiever is het om deze wijze van verduurzaming direct via de energierekening te laten lopen, zeker voor eigenaar-bewoners. De mogelijkheden daartoe zijn omvangrijk en de plannen daarvoor liggen klaar via het Nationaal Fonds Energie Besparing (NFEB).

Aandachtspunt bij energiebesparing in de sociale woningbouw, via woningbouwcorporaties en in de professionele onroerend goed sector, is het financieringsvraagstuk en het oplossen van de split-incentive-problematiek. Dat is het probleem dat de eigenaar moet investeren, maar de gebruiker de baten heeft via de lagere energierekening. Wat de financiering betreft kan de oprichting van een publiek-private Groene InvesteringsMaatschappij deze hobbel wegnemen. Ten slotte zijn er ook op het gebied van de Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) wetswijzigingen denkbaar die de mogelijkheden voor besluitvorming en financiering verbeteren.

Robin Fransman is adjunct-directeur van Holland Financial Centre.

 

NUzakelijk-column: Grabbelen in de Amerikaanse trucendoos

Op solar-bivak

Duurzaamheid lijkt politiek morsdood in Nederland. De Amerikaanse overheid laat zien hoe je onder de politieke radar nog een hoop kunt bereiken.

Ex-Greenpeace activist Diederik Samson heeft privé vast een traantje weggepinkt nadat hij de groene maatregelen uit het Lenteakkoord lachend bij de vuilnis had gezet. Tot op zekere hoogte lijkt zijn positie op die van president Obama.

Ook Obama zette ooit hoog in op duurzaamheid en cleantech. Maar in de harde praktijk kostte sociale projecten als hervorming van gezondheidszorg hem al zijn politieke kaptitaal. De green economy verbleekte tot een politieke voetnoot.

Samson staat eveneens onder grote druk om zijn politieke wisselgeld aan sociale thema’s zoals onderwijs en gezondheidszorg te spenderen, zeker nu de pijn van impopulaire maatregelen verzacht moeten worden.

Dit betekent niet dat de overheid geen effectieve duurzame rol kan en moet spelen. Maar het is ook een hard gegeven dat dit in het huidige klimaat geen geld mag kosten en weinig politici voor duurzaamheid op de zeepkist zullen klimmen.

Hello Barack, it’s Diederik

Ook hier kan Samson bij Obama in de leer. Die heeft zich vier jaar bekwaamd hoe je onder de politieke radar toch een succesvolle impuls aan duurzame innovatie kunt geven.

Een goed voorbeeld is de ‘L-Prize’ waarbij de US Department of Energy bedrijven uitnodigt om een LED-lamp te ontwikkelen in een kwaliteit/prijs-verhouding die bij aanvang van de wedstrijd nog niet bestond.

De winnaars krijgen een geldprijs, maar belangrijker, afnamecontracten bij de overheid. Kern van de aanpak: hang je inkoopkracht als worst voor de neus van potentiele leveranciers als je ze vraagt de lat hoger te leggen.

In het verlengde hiervan daagt platform Challenge.gov bedrijven en instituten uit om technologische barrieres te doorbreken of toepassingen te ontwikkelen voor vrijgegeven data.

Een fraai eentweetje op datagebied is het Green Button Initiative dat energie-bedrijven aanspoort om hun klanten met één druk op de knop toegang te geven tot de verbruiksgegevens van hun slimme electriciteitsmeter.

Tegelijkertijd organiseerde de Department of Energy de green app challenge (prijzengeld 100.000 dollar) om apps uit te lokken die die nieuwe berg data gebruiken om energie efficientie een boost te geven.

Legergroen?

Misschien wel de stoutmoedigste truc die Samson van de Amerikanen kan jatten, is het leger gebruiken voor duurzame innovatie. Zonder ermee te koop te lopen besteedde het Amerikaanse leger in 2009 ruim 1 miljard dollar aan duurzame energieprojecten, een bedrag dat zal oplopen tot 10 miljard in 2030.

Het US leger pakt alles aan dat afhankelijkheid van fossiele brandstoffen op het slagveld te verminderen. Zo is het leger seed investor in talloze cleantech start-ups heeft het zelfs een eigen venture capital bedrijf.

Monsterverbond

Het Nederlandse leger is hierbij vergeleken Calimero, maar heeft nog altijd een budget van 7 miljard euro per jaar en besteedt jaarlijks 1,2 miljard euro aan nieuw materieel .

Dit biedt een fraaie mogelijkheid voor een monsterverbond tussen PvdA – dat wil snijden in Defensie – en VVD – die daar tegen is. Waarom niet het budget gelijk houden met als tegenprestatie dat het leger haar geld en inkoopmacht actief gebruikt om duurzame innovatie aan te zwengelen? Dat zou met recht een huzarenstukje zijn.

Gepubliceerd op NUzakelijk op 24 oktober 2012

NRC Groene Panel: Dag van de Duurzaamheid zinloos PR-offensief?

U had een vraag?

We zijn er weer! Het NRC Handelsblad is eind juni helaas gestopt met de column die ik afwisselend met Max Christern schreef. Vanaf deze maand pik ik de draad echter weer op, ditmaal onder de vleugels van NUzakelijk waar ik een keer per maand een column zal publiceren.

Maar de banden met NRC zijn niet helemaal doorgesneden: ik heb de eer onderdeel te zijn van het Groene Panel van NRC Handelsblad, een expertpanel van 14 leden. Elke vrijdag beantwoorden drie van deze leden een brandende vraag of dilemma van NRC-lezers op de Groen op Vrijdag-pagina’s in de krant.

Afgelopen vrijdag was de Dag van de Duurzaamheid het onderwerp. De vraag die drie leden van het Groene Panel – Max Christern, Jacqueline Kramer en ikzelf – werd voorgelegd was of deze dag een sympathiek maar zinloos PR-offensief was in een milieuvervuilende wereld. Klik hier voor het NRC artikel met onze antwoorden. Omdat mijn oorspronkelijke antwoord wat was ingekort, en er daardoor wat nuances verloren zijn gegaan die misschien toch aardig zijn, hieronder ook nog even de hele tekst van mijn reactie.

 ‘Is de dag van de duurzaamheid, een sympathiek, maar zinloos pr-offensief in een milieuvervuilende wereld?’

Oneens. Het mooie van de dag van de duurzaamheid is dat het geen eendagsvlieg is. Je trekt niet een middag met je prikstok door het park om je geweten te sussen en het is ook geen duurzame versie van kerstmis waar half Nederland zijn jaarlijkse spirituele momentje heeft.

Wat de dag wel doet is een platform bieden aan de bonte stoet aan lopende initiatieven in Nederland – variërend van burgers die zelf energiebedrijven opzetten, duurzame innovatieprojecten van grote bedrijven, start-ups en universiteiten, duurzame initiatieven van gemeenten en wooncorporaties etc, etc.

Al deze projecten lopen uiteraard gewoon door als de dag van de duurzaamheid weer voorbij is. Maar door de schijnwerpers een dag voluit aan te zetten, worden twee dingen bereikt.

Ten eerste kan het duurzame initiatieven met potentie uit hun anonimiteit rukken. Onbekend maakt onbemind, niet alleen bij het grote publiek maar ook bij potentiële investeerders en partners.

Ten tweede is het een tegengif tegen het gesomber dat het allemaal misgaat met verduurzaming in Nederland. Bij het opnemen van de duurzame barometerstand wordt vaak sterk gekeken naar het Rijk. Dit blijkt ook nu weer: het geweeklaag stijgt op zodra Samson en Rutte een streep trekken door een handvol groene maatregelen.

De dag van de duurzaamheid bewijst dat de groene trein gewoon doordendert, ook als Den Haag ligt te slapen. Om die functie te behouden, moet de organisatie echter wel waken dat niet teveel bedrijven de groeiende populariteit van de dag aangrijpen voor hun MVO-gimmicks. Een duurzame duo-gezichtsbehandeling is in dat licht misschien wat dun.